Bu yazıda Präteritum konusunu tamamen detaylı, bol örnekli ve anlaşılır şekilde ele alacağız.
1. Präteritum Nedir?
Präteritum,
geçmişte gerçekleşmiş ve tamamlanmış olayları anlatmak için kullanılır.
Özellikle:
- Hikâyelerde
- Masallarda
- Gazete haberlerinde
- Resmi yazılarda
- Romanlarda
çok
yaygındır.
Örnek:
Ich lernte
Deutsch.
(Almanca öğrendim.)
Er ging nach
Hause.
(Eve gitti.)
Wir spielten
im Park.
(Parkta oynadık.)
2. Präteritum’un Yapısı (Formül)
Präteritum’da
yardımcı fiil kullanılmaz. Fiil doğrudan çekimlenir.
Genel
formül:
Özne +
fiilin Präteritum hali + diğer ögeler
Örnek:
Ich machte
meine Hausaufgaben.
(Ödevimi yaptım.)
Sie kaufte
ein Auto.
(Bir araba satın aldı.)
3. Düzenli Fiillerde (Regelmäßige Verben) Präteritum
Düzenli
fiillerde yapı oldukça basittir.
Yapı:
Fiil kökü +
te + şahıs eki
Örnek:
lernen -
lernte
machen - machte
spielen - spielte
Çekim Örneği (lernen):
- Ich lernte
- Du lerntest
- Er/Sie/Es lernte
- Wir lernten
- Ihr lerntet
- Sie lernten
Cümle İçinde Kullanım:
Ich lernte
Deutsch.
(Almanca öğrendim.)
Wir spielten
Fußball.
(Futbol oynadık.)
Er arbeitete
gestern viel.
(Dün çok çalıştı.)
4. Düzensiz Fiillerde (Unregelmäßige Verben) Präteritum
Düzensiz
fiillerde kök değişimi olur.
Örnekler:
gehen - ging
sehen - sah
fahren - fuhr
essen - aß
nehmen - nahm
kommen - kam
Cümle Örnekleri:
Ich ging
nach Hause.
(Eve gittim.)
Sie sah
einen Film.
(Bir film izledi.)
Wir fuhren
nach Berlin.
(Berlin’e gittik.)
Er aß einen
Apfel.
(Bir elma yedi.)
5. En Önemli Präteritum Fiilleri
Günlük dilde
bile çoğunlukla Präteritum ile kullanılan fiiller vardır.
5.1. sein (olmak)
- Ich war
- Du warst
- Er/Sie/Es war
- Wir waren
- Ihr wart
- Sie waren
Örnek:
Ich war
gestern krank.
(Dün hastaydım.)
Wir waren im
Kino.
(Sinemadaydık.)
5.2. haben (sahip olmak)
- Ich hatte
- Du hattest
- Er hatte
- Wir hatten
- Ihr hattet
- Sie hatten
Örnek:
Ich hatte
keine Zeit.
(Zamanım yoktu.)
Sie hatte
ein Problem.
(Bir problemi vardı.)
5.3. werden (olmak / -ecek olmak)
- Ich wurde
- Du wurdest
- Er wurde
- Wir wurden
- Ihr wurdet
- Sie wurden
Örnek:
Er wurde
Arzt.
(Doktor oldu.)
Es wurde
dunkel.
(Hava karardı.)
6. Modal Fiillerde Präteritum (Çok Yaygın)
Modal
fiiller günlük konuşmada bile çoğunlukla Präteritum ile kullanılır.
können - konnte
Ich konnte
nicht kommen.
(Gelemedim.)
müssen - musste
Ich musste
arbeiten.
(Çalışmak zorundaydım.)
wollen - wollte
Er wollte
nach Deutschland fahren.
(Almanya’ya gitmek istiyordu.)
dürfen - durfte
Wir durften
nicht rauchen.
(Sigara içmemize izin yoktu.)
sollen - sollte
Du solltest
mehr lernen.
(Daha çok çalışmalıydın.)
mögen - mochte
Ich mochte
diesen Film.
(Bu filmi sevdim.)
7. Präteritum ile Soru Cümlesi
Fiil başa
gelir.
Warst du
gestern zu Hause?
(Dün evde miydin?)
Hattest du
Zeit?
(Zamanın var mıydı?)
Ging er ins
Büro?
(Ofise gitti mi?)
8. Präteritum ile Olumsuz Cümle
Nicht veya
kein kullanılır.
Ich verstand
das nicht.
(Bunu anlamadım.)
Er kaufte
kein Auto.
(Araba satın almadı.)
Wir hatten
keine Zeit.
(Zamanımız yoktu.)
9. Präteritum Hangi Zaman Zarflarıyla Kullanılır?
Sık
kullanılan zaman ifadeleri:
- gestern (dün)
- früher (eskiden)
- damals (o zamanlar)
- letzte Woche (geçen hafta)
- im Jahr 2020 (2020 yılında)
Örnek:
Früher lebte
ich in Ankara.
(Eskiden Ankara’da yaşıyordum.)
Letzte Woche
schrieb er eine Prüfung.
(Geçen hafta sınav yazdı.)
10. Perfekt ve Präteritum Farkı
Konuşma
dilinde genellikle Perfekt kullanılır:
Ich habe ihn
gesehen.
(Onu gördüm.)
Ancak yazı
dilinde Präteritum tercih edilir:
Ich sah ihn.
(Onu gördüm.)
Şu fiiller
günlük konuşmada bile genellikle Präteritum ile kullanılır:
- sein - war
- haben - hatte
- modal fiiller
Örnek:
Ich war
müde.
(Yorgundum.)
Ich hatte
Hunger.
(Acıktım.)
Ich musste
arbeiten.
(Çalışmak zorundaydım.)
11. Günlük Hayattan Metin (Präteritum)
Gestern
stand ich früh auf. Zuerst trank ich Kaffee und frühstückte. Danach fuhr ich
zur Arbeit. Dort schrieb ich viele E-Mails und sprach mit meinem Chef. Am Abend
traf ich meine Freunde und wir aßen zusammen. Später ging ich müde nach Hause.
(Dün erken
kalktım. Önce kahve içtim ve kahvaltı yaptım. Sonra işe gittim. Orada birçok
e-posta yazdım ve patronumla konuştum. Akşam arkadaşlarımla buluştum ve
birlikte yemek yedik. Daha sonra yorgun bir şekilde eve gittim.)
12. B1 Seviyesi İçin En Yaygın Präteritum Hataları
1. Düzenli fiile yanlış ek getirmek
Yanlış: Ich lerntest Deutsch.
Doğru: Ich lernte Deutsch.
2. Düzensiz fiili yanlış çekmek
Yanlış: Ich gehte nach Hause.
Doğru: Ich ging nach Hause.
3. Perfekt ile karıştırmak
Yanlış: Ich habe war krank.
Doğru: Ich war krank.
4. Modal fiili yanlış kullanmak
Yanlış: Ich habe müssen arbeiten.
Doğru: Ich musste arbeiten.
Präteritum
(Almanca hikâye geçmiş zaman), özellikle yazı dilinde ve resmi metinlerde en
önemli zaman yapılarından biridir. B1 seviyesinde özellikle sein, haben,
werden ve modal fiillerin Präteritum çekimleri mutlaka iyi öğrenilmelidir.
Düzenli
fiillerin -te takısını öğrenmek, düzensiz fiilleri ezberlemek ve bol bol hikâye
yazma pratiği yapmak Präteritum konusunu kalıcı şekilde öğrenmenizi sağlar.
Düzenli
tekrar ve pratik ile Präteritum zamanını rahatlıkla kullanabilirsiniz.