Edatlar (Präpositionen)

Almanca’da edatlar (Präpositionen) cümle anlamını değiştiren çok önemli kelimelerdir. Bir edat, hangi hâlin (Akkusativ veya Dativ) kullanılacağını belirler ve cümledeki nesnenin işlevini gösterir. Bu yazıda Akkusativ alan edatlar, Dativ alan edatlar ve hem Akkusativ hem Dativ alabilen (Wechselpräpositionen) edatlar detaylı örneklerle açıklanacaktır.

Akkusativ Alan Edatlar

Bazı edatlar her zaman Akkusativ ile kullanılır. Bu edatlar nesnenin hareketini veya yönünü gösterir.

Başlıca Akkusativ edatlar:

für - için
ohne - -sız, olmadan
durch - içinden, vasıtasıyla
gegen - karşı, aleyhinde

Örnekler:

Ich kaufe ein Geschenk für meine Mutter. - Annem için bir hediye alıyorum.
Er geht ohne seinen Bruder ins Kino. - Kardeşi olmadan sinemaya gidiyor.
Wir fahren durch die Stadt. - Şehrin içinden geçiyoruz.
Das Team spielt gegen die Mannschaft aus Berlin. - Takım, Berlin’den gelen takıma karşı oynuyor.

Akkusativ alan edatlar genellikle bir yere doğru hareketi veya etkiyi ifade eder.

Dativ Alan Edatlar

Bazı edatlar ise her zaman Dativ ile kullanılır. Bu edatlar çoğunlukla nesnenin yerini veya ilişkisini gösterir.

Başlıca Dativ edatlar:

mit - ile
nach - sonra, -e doğru
von - -den, -dan, -in (sahiplik veya kaynak)
zu - -e doğru, -e
bei - -de, -da (bir yerde bulunma)
aus - -den, -dan (çıkış, köken)

Örnekler:

Ich gehe mit meinem Freund ins Kino. - Arkadaşımla sinemaya gidiyorum.
Nach der Schule gehe ich nach Hause. - Okuldan sonra eve gidiyorum.
Das Geschenk ist von meiner Tante. - Hediye teyzemden.
Wir fahren zu dem Bahnhof. - Tren istasyonuna gidiyoruz.
Ich arbeite bei einer Firma in Berlin. - Berlin’de bir firmada çalışıyorum.
Sie kommt aus der Schweiz. - İsviçre’den geliyor.

Dativ alan edatlar çoğunlukla hareketin dışındaki durumu, yer veya kaynağı ifade eder.

Akkusativ / Dativ Alan Edatlar (Wechselpräpositionen)

Bazı edatlar hem Akkusativ hem Dativ ile kullanılabilir. Bu tür edatlara Wechselpräpositionen denir.

Akkusativ - hareketi veya yönü belirtir (nereye?)
Dativ - sabit konumu veya yeri belirtir (nerede?)

Başlıca Wechselpräpositionen:

in - içinde / -e doğru
auf - üstünde / -e doğru
an - yanında / -e doğru
unter - altında / -e doğru
über - üzerinde / -e doğru
vor - önünde / -e doğru
zwischen - arasında / -e doğru

Örnekler:

Akkusativ: Ich gehe in die Schule. - Okula gidiyorum. (hareket)
Dativ: Ich bin in der Schule. - Okuldayım. (konum)

Auf

Akkusativ: Ich lege das Buch auf den Tisch. - Kitabı masanın üstüne koyuyorum.
Dativ: Das Buch liegt auf dem Tisch. - Kitap masanın üstünde duruyor.

Akkusativ: Ich hänge das Bild an die Wand. - Resmi duvara asıyorum.
Dativ: Das Bild hängt an der Wand. - Resim duvarda asılı.

Unter

Akkusativ: Ich stelle die Tasche unter den Tisch. - Çantayı masanın altına koyuyorum.
Dativ: Die Tasche liegt unter dem Tisch. - Çanta masanın altında duruyor.

Über

Akkusativ: Wir springen über den Zaun. - Çitin üzerinden atlıyoruz.
Dativ: Die Lampe hängt über dem Tisch. - Lamba masanın üzerinde duruyor.

Vor

Akkusativ: Ich stelle den Stuhl vor die Tür. - Sandalyeyi kapının önüne koyuyorum.
Dativ: Der Stuhl steht vor der Tür. - Sandalye kapının önünde duruyor.

Zwischen

Akkusativ: Ich lege das Buch zwischen die anderen Bücher. - Kitabı diğer kitapların arasına koyuyorum.
Dativ: Das Buch liegt zwischen den anderen Büchern. - Kitap diğer kitapların arasında duruyor.

Wechselpräpositionen ile Akkusativ mı Dativ mi kullanacağını anlamak için sor: “Hareket var mı? Nereye gidiyor?”

Hareket varsa - Akkusativ
Sabit konum varsa - Dativ

Önemli Detaylar

1. Akkusativ edatlar: für, ohne, durch, gegen - genellikle hareket ve yön belirtir.

2. Dativ edatlar: mit, nach, von, zu, bei, aus - genellikle konum, kaynak veya ilişki belirtir.

3. Wechselpräpositionen: in, auf, an, unter, über, vor, zwischen

o Akkusativ = hareket / yön

o Dativ = sabit konum / yer

4. Edatlarla cümle kurarken önce fiilin anlamını ve nesnenin işlevini düşünmek, doğru hâli seçmeyi kolaylaştırır.

5. Bol bol örnek cümle kurmak, edatların kullanımını pekiştirir.

Lingu Almanca